Sahara i Amazonija: Kako pustinja hrani najveću šumu na planeti

Na jednoj strani Atlantika nalazi se Sahara, najveća topla pustinja na Zemlji. Na drugoj je Amazonija, najveća tropska kišna šuma.

Sahara svake godine pošalje ka Amazoniji oko 27 miliona tona prašine, a fosfor koji se u njoj nalazi sprečava iscrpljivanje zemljišta najveće kišne šume na planeti. Tako afrička pustinja, sama bez vode i vegetacije, neprimetno đubri zeleno srce Zemlje i održava život u njoj.

Jednu određuju ogoljeno mineralno tlo i oskudne padavine. Druga dobija toliko kiše da voda neprestano ispira materije iz njenog zemljišta, piše Science Daily. Visoko iznad okeana, te naizgled suprotne sredine povezuje pokretni sloj prašine.

Brojka koja se najčešće vezuje za tu vezu iznosi 27,7 miliona tona godišnje. Potekla je iz satelitske analize koju je predvodila NASA, a kojom je procenjena količina afričke prašine nataložene iznad basena Amazonije. Ta prašina sadržala je, prema procenama, oko 22.000 tona fosfora, približno onoliko koliko su istraživači izračunali da kiše i poplave svake godine odnesu iz ovog basena.

Tako nastaje upečatljiva priča o ravnoteži na planetarnom nivou. Međutim, brojke na kojima počiva kasnije su menjane i osporavane. Sahara zaista obogaćuje hranljivim materijama pojedine delove Amazonije, ali ona nije jedini izvor tih materija, dok 27,7 miliona tona treba posmatrati kao jednu uticajnu procenu, a ne kao stalnu količinu koja svake godine stiže do prašume.

Glavna brojka potekla je iz podataka NASA satelita Cloud-Aerosol Lidar and Infrared Pathfinder Satellite Observation, poznatijeg kao CALIPSO. Njegov lidar slao je svetlosne impulse u atmosferu i merio signal koji se vraćao nakon odbijanja od čestica. Optički signal omogućio je istraživačima da razlikuju mineralnu prašinu od drugih aerosola i naprave vertikalne preseke oblaka prašine.

Na osnovu posmatranja sprovedenih od 2007. do 2013. godine, tim je procenio da vetrovi svake godine prenesu prosečno 182 miliona tona prašine preko zapadne granice Sahare. Oko 132 miliona tona ostajalo je u atmosferi u blizini istočne obale Južne Amerike. Od te količine, prema podacima NASA, 27,7 miliona tona taložilo se iznad basena Amazonije, dok je još 43 miliona tona nastavljalo put prema Karibima.

Količina se znatno razlikovala od godine do godine. NASA je saopštila da se transport prašine između 2007, kada je dostigao najviši nivo, i 2011, kada je bio najniži, promenio za 86 odsto. Tim je utvrdio da su obilnije padavine u Sahelu tokom jedne godine bile povezane sa manjim prenosom prašine naredne godine. Moguće objašnjenje jeste da je vegetacija prekrivala veću površinu tla ili da su padavine pratile promene u strujanju vetrova.

Izraz „svake godine“, prema tome, označava sedmogodišnji prosek atmosferskog procesa koji je podložan velikim promenama.

Amazonija deluje kao poslednje mesto na Zemlji kojem bi bilo potrebno đubrivo. Njene krošnje sadrže ogromnu količinu lišća, drveta, plodova i živog tkiva. Ipak, veliki deo tog bogatstva nalazi se u samoj šumi, a ne u zalihama hranljivih materija u zemljištu.